ირანის ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსმა განცხადება გაავრცელა, რომლის თანახმადაც ირანელმა სამხედროებმა ჰორმუზის სრუტეზე სრული კონტროლი დაამყარეს. ინფორმაციას The Times of Israel-ი ავრცელებს.
მედიის ცნობით, ჰორმუზის სრუტე, რომელიც სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი მარშრუტია გაზისა და ნავთობის გადაზიდვის თვალსაზრისით, სრულად იქნება ჩაკეტილი, ხოლო ნებისმიერ გემს, რომელიც იქ გასვლას შეეცდება, ცეცხლს გაუხსნიან.
„მოცემული დროისთვის ჰორმუზის სრუტე ისლამური რესპუბლიკის საზღვაო ძალების კონტროლის ქვეშაა“, – აღნიშნულია ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსის განცხადებაში.
აღსანიშნავია, რომ აშშ-ის პრეზიდენტმა, დონალდ ტრამპმა გუშინ არ გამორიცხა, რომ ჰორმუზის სრუტეში გემებს სამხედრო ხომალდები გააყოლოს, რათა მათი უსაფრთხოება დაიცვას.
რით არის ჰორმუზის სრუტე მნიშვნელოვანი: ირანის კოზირი, რომლითაც გლობალურ ეკონომიკას ემუქრება – “წვეთი ნავთობი არ გავა რეგიონიდან!”
ირანის მუქარამ, რომ “ცეცხლს წაუკიდებს” ნებისმიერ გემს, რომელიც ჰორმუზის სრუტის გავლა დააპირებს, მსოფლიო ენერგობაზარი დააფრთხო. თეირანის განცხადებით, ისინი “არ დაუშვებენ რეგიონიდან ნავთობის არცერთი წვეთის გასვლას”, რაც პირდაპირ საფრთხეს უქმნის გლობალური ნავთობისა და გაზის მიწოდების 20%-ს.
- რატომ არის ეს მარშრუტი კრიტიკული?
ჰორმუზის სრუტე მსოფლიოს უმნიშვნელოვანესი ნავთობის სატრანზიტო არტერიაა. მისი სივიწროვის გამო (ყველაზე ვიწრო წერტილში მხოლოდ 33 კმ), იგი ადვილად მოწყვლადი წერტილია.
ტვირთბრუნვა: დღეში საშუალოდ 20 მილიონი ბარელი ნავთობი (დაახლოებით 600 მლრდ დოლარის წლიური ბრუნვა)
ძირითადი მოთამაშეები: სრუტით სარგებლობენ ერაყი, ქუვეითი, კატარი, საუდის არაბეთი და თავად ირანი.
მთავარი იმპორტიორები: ნავთობის 82% აზიის ქვეყნებზე (ჩინეთი, ინდოეთი, იაპონია) მოდის.
- რა ხდება ახლა? – ფასების ნახტომი და “დე ფაქტო“ ბლოკადა
მიუხედავად იმისა, რომ ფიზიკური ბლოკადა ჯერ არ დაწესებულა, ექსპერტები ამბობენ, რომ სრუტე “დე ფაქტო“ ჩაკეტილია.
Brent-ის მარკის ნავთობის ფასმა უკვე გადააჭარბა 82 დოლარს.
გადაზიდვის ხარჯები: სუპერტანკერის დაქირავების ფასი ჩინეთამდე რეკორდულ ნიშნულამდე – 400 000 დოლარამდე გაიზარდა (გასულ კვირასთან შედარებით თითქმის გაორმაგდა).
შეფერხება: დაახლოებით 150 ტანკერი ამჟამად გაჩერებულია, რადგან კომპანიები ვერ იღებენ დაზღვევას მაღალი რისკების გამო.
- ირანის შესაძლებლობები და ალტერნატივები
ანალიტიკოსების აზრით, ირანს სრუტის ჩაკეტვა შეუძლია საზღვაო ნაღმების, სწრაფი კატარღებისა და წყალქვეშა ნავების გამოყენებით. თუმცა, ამან შესაძლოა გამოიწვიოს აშშ-ის პირდაპირი სამხედრო ჩარევა, როგორც ეს 80-იან წლებში “ტანკერების ომის“ დროს მოხდა. თან გასათვალისწინებელია ისიც, რომ აშშ-ის სამხედრო ძალებმა ირანის წინააღმდეგ კამპანიის ფარგლებში, რომელშიც ათიათასობით ამერიკელი სამხედრო მოსამსახურე მონაწილეობს, 17 ირანული გემი უკვე გაანადგურეს, – ამის შესახებ ახლო აღმოსავლეთში აშშ-ის ძალების მეთაურმა ბრედ კუპერმა განაცხადა. “მარტივად რომ ვთქვათ, ფოკუსირებულები ვართ ვესროლოთ ყველაფერს, რასაც შეუძლია ჩვენკენ სროლა. ჩვენ ასევე ვძირავთ ირანის საზღვაო ფლოტს – მთელ საზღვაო ფლოტს. ჯერჯერობით, გავანადგურეთ 17 ირანული გემი, მათ შორის ყველაზე ოპერატიული ირანული წყალქვეშა ნავი, რომელსაც ახლა გვერდში ნახვრეტი აქვს“, – განაცხადა კუპერმა.
მისი თქმით, ათწლეულების განმავლობაში ირანის რეჟიმი ავიწროებდა საერთაშორისო გადაზიდვებს.
“დღეს არცერთი ირანული გემი არ მოძრაობს არაბეთის ყურეში, ჰორმუზის სრუტეში ან ომანის ყურეში. არ გავჩერდებით“, – აღნიშნა აშშ-ის ცენტრალური სარდლობის მეთაურმა.
- შეუძლია თუ არა ალტერნატიულ მარშრუტებს ბლოკადის კომპენსირება?
სრუტის ჩაკეტვის მუდმივმა საფრთხემ ყურის ქვეყნები აიძულა, ნავთობის ექსპორტისთვის ალტერნატიული გზები მოეძებნათ:
საუდის არაბეთი: ფლობს 1200 კმ სიგრძის მილსადენს, რომელსაც დღეში 5 მილიონამდე ბარელი ნავთობის ტრანსპორტირება შეუძლია.
არაბთა გაერთიანებული საამიროები: აქვს მილსადენი, რომელიც შიდა საბადოებს ომანის ყურეში მდებარე ფუჯაირას პორტთან აკავშირებს და მისი სიმძლავრე დღეში 1.5 მილიონ ბარელს აღწევს. მიუხედავად ამ ინფრასტრუქტურისა, ექსპერტები მიიჩნევენ, რომ ალტერნატიული მარშრუტები პრობლემას სრულად ვერ აგვარებს. ნავთობის სხვა გზით გაშვების შემთხვევაშიც კი, მსოფლიო ბაზარს დღეში მაინც დააკლდება 8-დან 10 მილიონამდე ბარელი ნავთობი, რაც გლობალური ეკონომიკისთვის მაინც მძიმე დარტყმა იქნება.